నీటి మీద సంతకం 💧🖋️ – 3
వెలుగుపల్లి గ్రామంలో ఆ ఉదయం ఎప్పటిలాగే మొదలైంది.
వీధుల్లో మహిళలు నీళ్ల బిందెలతో కనిపిస్తున్నారు. పొలాలకు వెళ్లే రైతులు తమ పనుల గురించి మాట్లాడుకుంటున్నారు. పాఠశాలకు వెళ్లే పిల్లలు పుస్తకాల సంచులు భుజాన వేసుకుని పరుగులు తీస్తున్నారు. గ్రామంలో ఎక్కడ చూసినా రోజువారీ జీవితం సాగుతోంది.
కానీ వైదేహి మనసులో మాత్రం నిన్నటి నుంచి ఒక ప్రశ్న తిరుగుతూనే ఉంది.
ఈ ఊరిలో ఇంతమంది ఎందుకు అనారోగ్యానికి గురవుతున్నారు?
చేతిపంపు దగ్గర మహిళలు మాట్లాడుకున్న మాటలు ఆమెను వెంటాడుతున్నాయి. పిల్లలకు తరచూ కడుపునొప్పి రావడం, వృద్ధులకు కీళ్ల నొప్పులు, కొందరికి నీళ్లు తాగిన తర్వాత ఇబ్బందులు కలగడం—ఇవన్నీ యాదృచ్ఛికమా? లేక వాటి వెనుక ఏదైనా కారణం ఉందా?
ఆ ప్రశ్నలకు సమాధానాలు తెలుసుకోవాలని ఆమెకు అనిపించింది.
కానీ ఇంట్లో పనులు పూర్తిచేయడమే ఆమెకు పెద్ద సవాలుగా మారింది.
“వైదేహి! బియ్యం కడిగావా?”
వంటగదిలో నుంచి సుబ్బమ్మ గొంతు వినిపించింది.
“కడుగుతున్నాను అత్తయ్య!”
వైదేహి నీళ్ల గిన్నెను చేతిలోకి తీసుకుంది. అందులోని నీరు కొద్దిగా మసకగా కనిపించింది. గిన్నెను కిటికీ దగ్గరకు తీసుకెళ్లి వెలుతురులో చూసింది. నీటిలో చిన్న చిన్న కణాలు తేలుతున్నట్లు అనిపించాయి.
ఆమె మరోసారి గిన్నెను కదిలించింది.
“ఏమిటి వైదేహి? నీళ్లను చూస్తూ ఎందుకు నిలబడిపోయావు?”
సుబ్బమ్మ వచ్చి అడిగింది.
“ఏమీ లేదు అత్తయ్య. నీళ్లు కొంచెం మసకగా కనిపిస్తున్నాయి.”
“అవునా? బిందెలో అడుగున మట్టి ఉండి ఉంటుంది. పై నుంచి తీసుకో. ఇక్కడ రోజూ ఇలాగే ఉంటుంది.”
“కానీ అత్తయ్య, ఈ నీళ్లు తాగడానికి మంచివేనా?”
సుబ్బమ్మ ముఖంలో అసహనం కనిపించింది.
“ఇన్నేళ్లుగా ఈ ఊరిలో అందరూ ఈ నీళ్లే తాగుతున్నారు. ఇప్పుడే నీకు కొత్తగా అనిపించిందా? పని చూసుకో.”
వైదేహి ఏమీ మాట్లాడలేదు.
ఆమె నీటిని పక్కన పెట్టి మరో బిందె నుంచి నీళ్లు తీసుకుంది. కానీ సుబ్బమ్మ చెప్పిన మాటలు ఆమెకు నమ్మకం కలిగించలేదు.
ఇన్నేళ్లుగా అందరూ తాగుతున్నారనే కారణంతో నీరు సురక్షితమైనదని చెప్పలేమని ఆమెకు అనిపించింది.
అయితే ఆ విషయాన్ని నిరూపించడానికి తన దగ్గర ఎలాంటి ఆధారాలూ లేవు.
మధ్యాహ్నం రవీందర్ దుకాణానికి భోజనం తీసుకెళ్లాల్సి వచ్చింది.
వైదేహి అన్నం, కూర ఒక చిన్న గిన్నెలో పెట్టి బయలుదేరింది. దుకాణం గ్రామంలోని ప్రధాన వీధిలో ఉంది. దారిలో పాఠశాల కనిపించింది.
గేటు దగ్గర పిల్లలు ఆడుకుంటున్నారు. వాళ్లను చూస్తూ వైదేహి అడుగులు నెమ్మదించాయి.
తను కూడా ఇదే సమయంలో పాఠశాలలో ఉండాల్సిందని అనిపించింది.
ఒక చిన్న అమ్మాయి తన స్నేహితురాలితో కలిసి పుస్తకం చదువుతోంది. ఆ దృశ్యం చూసి వైదేహి ముఖంలో చిరునవ్వు వచ్చింది.
“వదినా!”
ఆమె వెనక్కి తిరిగింది.
పక్కింటి చిన్నారి దీప్తి పరుగెత్తుకుంటూ వచ్చింది.
“ఏమైంది దీప్తి?”
“వదినా, నిన్న మీరు చెప్పిన పాఠం గుర్తుందా? నేను ఇంటికి వెళ్లి చదివాను. ఇప్పుడు మొత్తం చదవగలను.”
ఆ చిన్నారి ఆనందంగా పుస్తకం తెరిచింది.
వైదేహి ఆమెను దగ్గరకు తీసుకుంది.
“చాలా బాగా చదివావు. ఇలాగే రోజూ చదవాలి.”
“మీరు మళ్లీ చెబుతారా?”
వైదేహి ఆ క్షణం మౌనంగా ఉంది.
“సమయం దొరికితే తప్పకుండా చెబుతాను.”
“మీరు టీచర్ అయితే ఎంత బాగుంటుందో కదా వదినా!”
ఆ మాట విన్న వైదేహి నవ్వింది. కానీ ఆ నవ్వులో ఒక చిన్న బాధ దాగి ఉంది.
“సరే, ఇప్పుడు నువ్వు పాఠశాలకు వెళ్లు. నేను మళ్లీ వస్తాను.”
దీప్తి వెళ్లిపోయింది.
వైదేహి రవీందర్ దుకాణం వైపు నడిచింది.
అక్కడికి చేరేసరికి కొంతమంది గ్రామస్థులు కూర్చుని మాట్లాడుకుంటున్నారు.
“రామయ్యగారూ, మా ఇంట్లో చిన్నోడికి మళ్లీ ఒంట్లో బాగోలేదు. డాక్టర్ దగ్గరకు తీసుకెళ్లాలి.”
ఒక వ్యక్తి రవీందర్ తండ్రితో చెబుతున్నాడు.
“అయితే తీసుకెళ్లండి. పిల్లలకు ఈ మధ్య ఏదో ఒకటి వస్తూనే ఉంది.”
మరొక వ్యక్తి కలగజేసుకున్నాడు.
“మా మనవడికి కూడా రెండు రోజులుగా వాంతులు అవుతున్నాయి. తిన్నది నిలవడం లేదు.”
“వాతావరణం మారుతోంది కదా. అందుకే కావచ్చు.”
అక్కడున్నవాళ్లు తలలు ఊపారు.
వైదేహి ఆ సంభాషణ వింటూ నిలబడిపోయింది.
ఇప్పటికే చాలా ఇళ్లలో పిల్లలు అనారోగ్యానికి గురవుతున్నట్లు ఆమెకు తెలుసు. కానీ అందరూ దాన్ని వాతావరణ మార్పులకో, ఆహారానికో అని లైట్ తీసుకుంటున్నారు.
నీటి గురించి మాత్రం ఎవరూ ఆలోచించడం లేదు.
“ఏవండీ, భోజనం తెచ్చాను .”
అని గిన్నెను అతని ముందు పెట్టింది.
“ఏమైంది? ఏదో ఆలోచిస్తున్నావు.”
“ఏమీ లేదు.”
“ఇంట్లో ఏమైనా జరిగిందా?”
“లేదు. ఇక్కడ అందరూ పిల్లలకు ఒంట్లో బాగోలేదని మాట్లాడుకుంటున్నారు. మన ఊరిలో చాలామంది ఇలాగే అనారోగ్యానికి గురవుతున్నారా?”
రవీందర్ నవ్వాడు.
“పిల్లలకు జ్వరాలు రావడం సాధారణమే కదా. అందులో అంతగా ఆలోచించాల్సిన అవసరం లేదు.”
“కానీ అందరి ఇళ్లలోనూ ఇలాగే జరుగుతుంటే కారణం తెలుసుకోవాలి కదా?”
రవీందర్ గిన్నెను పక్కన పెట్టాడు.
“వైదేహి, మనకు సంబంధం లేని విషయాల్లో ఎందుకు తలదూర్చడం? నీకు ఏదైనా సమస్యగా కనిపిస్తే పెద్దవాళ్లకు చెప్పు. వాళ్లు చూసుకుంటారు.”
ఆమె మౌనంగా నిలబడింది.
“నువ్వు ఇంటి పనులు చూసుకుంటే చాలు. ప్రతి విషయాన్నీ ఆలోచిస్తే నీకే మనశ్శాంతి ఉండదు.”
ఆ మాటలు ఆమెకు బాధ కలిగించాయి.
కానీ ఆమె మనసులోని ప్రశ్న మాత్రం చెరిగిపోలేదు.
ఆ రోజు సాయంత్రం వైదేహి నీళ్లు తీసుకురావడానికి చేతిపంపు దగ్గరకు వెళ్లింది.
అక్కడ సాధారణంగా ఉండే వాళ్ల కంటే ఎక్కువ మంది ఉన్నారు.
ఒక మహిళ తన చిన్న కొడుకును ఒడిలో పెట్టుకుని కూర్చుంది. ఆ పిల్లవాడు నీరసంగా కనిపిస్తున్నాడు. పక్కనే మరో మహిళ చేతిలో మందుల సంచి పట్టుకుని నిలబడింది.
“ఏమైంది అక్కా? పిల్లవాడికి ఒంట్లో బాగోలేదా?”
వైదేహి అడిగింది.
ఆ మహిళ తల ఊపింది.
“మూడు రోజులుగా సరిగ్గా తినడం లేదు. కడుపునొప్పి అంటున్నాడు. డాక్టర్ దగ్గరకు తీసుకెళ్లాం. కొన్ని మందులు ఇచ్చారు. అయినా ఇంకా నీరసంగానే ఉన్నాడు.”
“నీళ్లు తాగుతున్నాడా?”
“తాగుతున్నాడు. కానీ తాగిన కొద్దిసేపటికే వాంతులు చేస్తున్నాడు. ఏమి చేయాలో అర్థం కావడం లేదు.”
వైదేహి ఆ పిల్లవాడి ముఖాన్ని చూసింది.
“మళ్లీ డాక్టర్ దగ్గరకు తీసుకెళ్లండి అక్కా. పిల్లవాడు మరీ నీరసంగా ఉంటే ఆలస్యం చేయకండి.”
“తీసుకెళ్లాలి అమ్మా. కానీ ఇంట్లో డబ్బులు కూడా లేవు. ఇప్పటికే రెండుసార్లు చూపించాం.”
వైదేహికి ఏం చెప్పాలో తెలియలేదు.
ఆ మహిళ కళ్లలో కనిపించిన నిస్సహాయత ఆమె మనసును కలచివేసింది.
అంతలో చేతిపంపు నుంచి నీళ్లు తీసుకుంటున్న ఒక వృద్ధుడు దగ్గుతూ పక్కకు వెళ్లాడు. ఆయన చేతులు కొద్దిగా వణుకుతున్నాయి.
“తాతయ్య, ఆరోగ్యం బాగోలేదా?”
వైదేహి అడిగింది.
“ఏం చెప్పాలమ్మా? వయసు అయిపోయింది. కాళ్లు నొప్పులు, ఒళ్లు నొప్పులు. నడవడమే కష్టంగా ఉంది.”
“డాక్టర్ దగ్గరకు వెళ్లారా?”
“వెళ్లాను. కొన్ని మందులు ఇచ్చారు. మళ్లీ రమ్మన్నారు. కానీ ప్రతిసారీ పట్టణానికి వెళ్లాలంటే ఖర్చే కదా.”
ఆయన బిందె ఎత్తుకుని నెమ్మదిగా నడిచాడు.
వైదేహి అక్కడే నిలబడిపోయింది.
ఒకవైపు పిల్లలు అనారోగ్యంతో బాధపడుతున్నారు. మరోవైపు వృద్ధులు బలహీనపడుతున్నారు. అందరూ తమ సమస్యలను విడివిడిగా చూస్తున్నారు.
కానీ ఈ సమస్యలన్నింటినీ కలిపి పరిశీలించాల్సిన అవసరం ఉందని ఆమెకు అనిపించింది.
ఆమె బిందెలో నీళ్లు నింపుకుంది. నీటిని చూస్తూ కాసేపు నిలబడిపోయింది.
తనకు వైద్య పరిజ్ఞానం లేదు. నీటిలో ఏ పదార్థాలు ఉన్నాయో తెలుసుకునే మార్గం కూడా తెలియదు.
అయినా ఒక విషయం మాత్రం స్పష్టంగా అర్థమైంది.
ప్రజలు అనారోగ్యానికి గురవుతున్నారనే విషయం అందరికీ తెలుసు. కానీ ఎందుకు అనారోగ్యానికి గురవుతున్నారనే ప్రశ్నను ఎవరూ పట్టించుకోవడం లేదు.
ఆ ప్రశ్నకు సమాధానం తెలుసుకోవాలని వైదేహి నిర్ణయించుకుంది.
ఇంటికి వచ్చిన తర్వాత కూడా వైదేహి ఆలోచనలు ఆగలేదు.
రాత్రి భోజనం సిద్ధం చేస్తుండగా సుబ్బమ్మ పిలిచింది.
“వైదేహి, రేపు ఉదయమే నీళ్ల బిందెలన్నీ నింపి పెట్టు. మధ్యాహ్నం బంధువులు వస్తారు.”
“అలాగే అత్తయ్య.”
“ఇంకో విషయం. ఈ మధ్య నువ్వు ఎప్పుడూ ఏదో ఆలోచిస్తూ ఉంటున్నావు. ఇంట్లో పనుల మీద దృష్టి పెట్టు. కొత్తగా పెళ్లయిన అమ్మాయికి ఇవన్నీ అవసరం లేదు.”
వైదేహి చేతిలోని గరిటెను గిన్నెలో పెట్టింది.
“నేను పనులు సరిగ్గానే చేస్తున్నాను అత్తయ్య.”
“అది నాకు తెలుసు. కానీ నీకు ఏదో కొత్తగా ఊరి సమస్యల గురించి తెలుసుకోవాలనే ఆసక్తి పెరిగినట్లు ఉంది. మనకు అవసరం లేని విషయాల్లో తలదూర్చితే చివరకు ఇబ్బందులు మనకే వస్తాయి.”
“అలా కాదు అత్తయ్య. మన ఊరిలో చాలామంది పిల్లలకు ఒంట్లో బాగోలేదు. పెద్దవాళ్లు కూడా అనారోగ్యంతో బాధపడుతున్నారు. దానికి కారణం ఏమిటో తెలుసుకుంటే మంచిదని….”
“ఇంకా చాలు!”
సుబ్బమ్మ గొంతు గట్టిగ వినిపించింది, వైదేహి ఉల్లికిపడింది.
“నీకు డాక్టరు తెలుసా? వైద్యశాస్త్రం తెలుసా? ఎవరికైనా జ్వరం వస్తే దానికి ఊరి నీళ్లే కారణమని ఎలా అంటావు? నీకు తెలియని విషయాల గురించి మాట్లాడకు.”
వైదేహి తలదించుకుంది.
“నేను అలా అనలేదు అత్తయ్య. కారణం తెలుసుకోవాలని మాత్రమే—”
“ఇంకొక్కసారి ఈ విషయం గురించి ఇంట్లో చర్చించకు. అర్థమైందా?”
వైదేహి మౌనంగా తల ఊపింది.
ఆమెకు సుబ్బమ్మ చెప్పిన ఒక విషయం మాత్రం సరైనదే అనిపించింది. ఆధారాలు లేకుండా నీరే కారణమని చెప్పడం తప్పు.
కానీ అందుకే పరిశీలన చేయకుండా ఉండిపోవాలా?
ఆమెకు ఆ ప్రశ్నకు సమాధానం దొరకలేదు.
ఆ రాత్రి రవీందర్ ఇంటికి ఆలస్యంగా వచ్చాడు.
వైదేహి భోజనం పెట్టింది. అతను తింటుండగా ఆమె మెల్లగా మాట్లాడటం ప్రారంభించింది.
“ఏవండీ, ఒక విషయం చెప్పనా?”
“చెప్పు.”
“మన ఊరిలో పిల్లలు, వృద్ధులు చాలామంది అనారోగ్యంతో బాధపడుతున్నారు. నీళ్ల నాణ్యతను పరీక్షిస్తే కారణం ఏమైనా తెలుస్తుందేమో అనిపిస్తోంది.”
రవీందర్ భోజనం చెయ్యడం ఆపి ఆమె వైపు చూశాడు.
“ఇప్పుడు అమ్మ కూడా ఇదే విషయం చెప్పిందా?”
“అత్తయ్యతో మాట్లాడాను. కానీ నేను ఎవరినీ తప్పుపట్టడం లేదు.”
“వైదేహి, మన ఊరిలో నీటి సరఫరా బాధ్యత పంచాయతీ చూసుకుంటుంది. నీకు ఏమైనా అనుమానం ఉంటే గ్రామాధికారులకు చెప్పాలి. నువ్వు స్వయంగా ఈ విషయాల్లో తిరగాల్సిన అవసరం లేదు.”
“ఎవరైనా చెప్పాలి కదా?”
“ఎందుకు? ఊరి పెద్దలు ఉన్నారు. వాళ్లకు తెలియదా?”
వైదేహి అతని వైపు చూసింది.
“తెలిస్తే సమస్యను పరిష్కరించేవాళ్లు కదా?”
ఆ ప్రశ్నకు రవీందర్ కొద్దిసేపు మౌనంగా ఉన్నాడు.
తర్వాత తినే గిన్నె పక్కన పెట్టాడు.
“నువ్వు చెప్పేది తప్పు కాదు. కానీ ప్రతి సమస్యను నువ్వే పరిష్కరించాలనుకోవడం సరైంది కాదు. మన జీవితాలు మనకు ఉన్నాయి.”
“మన జీవితాలు మనకే ఉన్నాయంటే, మన చుట్టూ ఉన్నవాళ్ల గురించి ఆలోచించకూడదా?”
రవీందర్‌కు సమాధానం వెంటనే రాలేదు.
“చూడు, నాకు గొడవలు వద్దు. నువ్వు ఏదైనా చేయాలనుకుంటే ముందు బాగా ఆలోచించు.”
అతను తినకుండా లేచి వెళ్లిపోయాడు.
వైదేహి అక్కడే కూర్చుంది.
తన మాటను అతను పూర్తిగా తిరస్కరించలేదు. కానీ తనకు సహాయం చేస్తాడనే నమ్మకం కూడా కలగలేదు.
ఆమె తన పుస్తకాల సంచిని తీసి చిన్న డైరీని బయటకు తీసింది.
అందులో కొత్తగా ఒక ప్రశ్న రాసుకుంది.
“మన ఊరిలో నీటి సమస్య నిజంగానే ఉందా? ఉంటే దాన్ని ఎలా నిరూపించాలి?”
ఆ ప్రశ్న కింద మరో వాక్యం రాసింది.
“ముందుగా తెలుసుకోవాలి. తర్వాతే మాట్లాడాలి.”
ఆమె డైరీ మూసేసింది.
మరుసటి రోజు ఉదయం వైదేహి ఇంటి పనులు పూర్తి చేసి పక్కింటి దీప్తి కోసం ఒక చిన్న పాఠం రాసి పెట్టింది.
ఆ పిల్ల చదువుకోవడానికి వచ్చినప్పుడు వైదేహి ఆమెకు పుస్తకం ఇచ్చింది.
“దీప్తి, ఈ పాఠాన్ని జాగ్రత్తగా చదువు. అర్థం కాకపోతే మళ్లీ అడుగు.”
“సరే వదినా.”
“ఇంకో విషయం. మీ ఇంట్లో ఎవరైనా అనారోగ్యానికి గురైతే పెద్దవాళ్లకు చెప్పు. డాక్టర్ ఇచ్చిన మందులు సమయానికి తీసుకోవాలి.”
దీప్తి తల ఊపింది.
“మా తాతయ్యకు కూడా కాళ్లు నొప్పులు వస్తున్నాయి వదినా. నాన్న ఆయనను పట్టణానికి తీసుకెళ్తానంటున్నాడు.”
“తీసుకెళ్లడం మంచిది. డాక్టర్ చెప్పింది వినాలి.”
దీప్తి వెళ్లిపోయిన తర్వాత వైదేహి తన పుస్తకాన్ని తీసుకుంది.
నీటి గురించి తెలుసుకోవడానికి ఎక్కడి నుంచి ప్రారంభించాలో ఆలోచించింది.
పాఠశాలలో శాస్త్ర పాఠాలు చెప్పినప్పుడు నీటి స్వచ్ఛత గురించి కొంత చదివిన విషయం గుర్తొచ్చింది. కానీ ఇప్పుడు ఆ జ్ఞానం సరిపోవడం లేదు.
ఆమెకు పాఠశాల గుర్తొచ్చింది. శాంతమ్మ గుర్తొచ్చింది.
ఆమె దగ్గరకు వెళ్లి అడిగితే ఏదైనా మార్గం చూపించవచ్చేమో.
కానీ అత్తవారింట్లో అనుమతి లేకుండా ఎక్కడికైనా వెళ్లడం సాధ్యం కాదు.
ఆమె ఆలోచనలో ఉండగానే సుబ్బమ్మ పిలిచింది.
“వైదేహి! ఇంట్లో బియ్యం అయిపోయాయి. దుకాణానికి వెళ్లి తీసుకురా.”
“అలాగే అత్తయ్య.”
వైదేహి సంచి తీసుకుని బయటకు వచ్చింది.
దుకాణానికి వెళ్లే దారిలో గ్రామ పంచాయతీ కార్యాలయం కనిపించింది. దాని గోడపై ప్రభుత్వ నీటి సరఫరా పథకానికి సంబంధించిన పాత ప్రకటన ఒకటి ఉంది.
ఆమె కాసేపు ఆగి చదవడానికి ప్రయత్నించింది.
అందులో గ్రామానికి సురక్షితమైన తాగునీరు అందించేందుకు చర్యలు తీసుకున్నట్లు రాసి ఉంది.
వైదేహి ఆ ప్రకటనను చూస్తూ నిలబడిపోయింది.
ప్రభుత్వం సురక్షితమైన నీరు అందించేందుకు పథకం చేపట్టినప్పుడు, మరి గ్రామస్థులు ఎందుకు ఇబ్బందులు పడుతున్నారు?
ఆమెకు మరో ప్రశ్న పుట్టుకొచ్చింది.
కానీ ఆ ప్రశ్నకు సమాధానం వెతకడానికి ఇంకా చాలా దూరం ప్రయాణించాల్సి ఉందని ఆమెకు తెలియదు.
ఆమె సంచిని భుజానికి వేసుకుని ముందుకు నడిచింది.
ఆ రోజు వరకు వైదేహి తన జీవితంలో ఎదురైన అన్యాయాల గురించి మాత్రమే ఆలోచించేది. ఇప్పుడు తన చుట్టూ ఉన్నవాళ్ల బాధలు కూడా తనకు కనిపించడం మొదలైంది.
ఆమె దగ్గర అధికారం లేదు. డబ్బు లేదు. చదువు కూడా మధ్యలో ఆగిపోయింది.
కానీ ఆమె దగ్గర తెలుసుకోవాలనే పట్టుదల ఉంది.
సమాధానం దొరికే వరకు ప్రశ్నించడం ఆపకూడదనే సంకల్పం.
ఆ సంకల్పం ఇంకా చిన్నదే.
కానీ వెలుగుపల్లి గ్రామంలో ఎన్నాళ్లుగానో మౌనంగా ఉన్న సమస్యను ప్రశ్నించే తొలి అడుగు అదే.
కొనసాగుతుంది…
ప్లీజ్ ఇగ్నోర్ మిస్టేక్స్.
Swipe left/right or tap the sides to turn pages
